Er zijn van die routes die je niet zomaar vergeet. De Camino de Santiago is er één van. Niet omdat hij makkelijk is, of spectaculair in de zin van Alpen-episch — maar omdat hij je ergens naartoe trekt, letterlijk en figuurlijk. Wij zijn hem gereden. Niet op wandelschoenen, niet op een racefiets. Op de ATB, met volle tassen, modder op de laarzen en een navigatieapp die het halverwege Galicië opgaf. Dit is wat we meenamen.
Wat de Camino eigenlijk is — en waarom hij voor ons werkt
De meeste mensen kennen de Camino als pelgrimsroute voor wandelaars. En dat klopt. Elk jaar trekken honderdduizenden mensen richting Santiago de Compostela in het noordwesten van Spanje. Maar er is meer dan één weg, en niet alle varianten zijn geplaveid of druk bezet. Dat is precies waar het voor ons interessant wordt.
De klassieke route — de Camino Francés — loopt grotendeels over verharde paden, dorpswegen en soms gewoon asfalt. Niet ons ding. Maar de varianten? De Camino del Norte langs de Atlantische kust, de Camino Primitivo door Asturië, de Camino Sanabrés vanuit Portugal — die vertellen een ander verhaal. Onverharde paden, smalle singletracks door eikenbossen, kleiachtige bodem die na regen verandert in een glijbaan. Daar zit onze taal in.
Wat ook helpt: de route heeft structuur. Er zijn dorpen, herbergen, waterfonteinen. Je rijdt niet in het wilde weg. Maar tussen die ankerpunten? Daar ben je op jezelf aangewezen. En dat is precies het evenwicht dat een meerdaagse ATB-tocht nodig heeft.
Welke variant kies je, en waarom dat ertoe doet
Dit is de vraag die je eerst moet beantwoorden, voor je ook maar één band oppompt. Want de Camino is geen route — het is een netwerk. En de keuze die je maakt, bepaalt alles: het terrein, de hoogte, de drukte, de logistiek.
De Camino Primitivo is onze favoriet. Hij vertrekt vanuit Oviedo en loopt door de bergen van Asturië richting Galicië. Historisch gezien is dit de oudste pelgrimsroute naar Santiago — een feit dat je terugvindt in een uitgebreid artikel op Wikipedia over de geschiedenis van de Camino de Santiago. Maar dat is bijzaak. Wat telt: de route is technisch, afwisselend en spaarzaam beloond. Lange klimmen, steile afdalen, en bospaden waar je fiets soms meer glijdt dan rijdt. De belofte van een goed bier in het volgende dorp houdt je gaande.
De Camino del Norte is toegankelijker, maar niet minder mooi. Hij volgt de kustlijn van de Baskenlandse grens tot in Galicië. Meer hoogteverschil dan je verwacht, meer wind dan je wilt, en op sommige stukken een singletrack met uitzicht op de Atlantische Oceaan die je even doet vergeten dat je benen al twee dagen pijn doen.
Een paar dingen om op te letten bij je keuze:
- Seizoen: Galicië en Asturië zijn nat. Rijd je in de herfst, dan is de bodem zacht en de grip wisselvaltig. Zomer is droger maar drukker.
- Technisch niveau: De Primitivo vraagt meer van je dan de Norte. Heb je minder ervaring met steile, losse afdalen, kies dan bewust.
- Logistiek: Niet alle herbergen zijn blij met fietsen binnenshuis. Plan dat van tevoren. Een nat zadel de volgende ochtend is te vermijden.
- Afstand per dag: Wandelaars rekenen op 20 tot 25 kilometer per dag. Wij doen het dubbele, soms meer. Maar dat betekent ook dat je sneller door de mooie stukken heen bent. Rem jezelf af.
Rijden met bagage: wat je meeneemt en wat je thuis laat
Een meerdaagse rit op de Camino is geen dagtochtje. Je rijdt met gewicht. En gewicht verandert alles — de balans, de grip op losse ondergrond, het gedrag van je fiets in een scherpe bocht. Wie dat onderschat, merkt het bij de eerste afdaling.
Wij rijden met bikepacking-tassen: een frametas, een zadeltас en een kleine stuurtas. Geen rek, geen fietskoffers, geen extra gewicht dat slingert als je een kuil raakt. Alles zo laag en centraal mogelijk. Het klinkt minimalistisch, maar je leert snel wat je écht nodig hebt en wat gewoon gewoonte is om mee te nemen.
Wat altijd mee gaat:
- Gereedschap voor een lekke band, plus een reserveband — op de Primitivo is de dichtstbijzijnde fietsenwinkel soms ver weg
- Lichte regenjas die ook als windbreaker werkt — in Galicië verandert het weer in een kwartier
- Kookgerei als je kampeerplekken plant, anders gewoon een lepel en een mes
- Laadkabel en powerbank — je navigatie-app moet het blijven doen
- Één reservebroek, twee paar sokken, niet meer
Wat je thuis laat: de zware fototas, het dikke boek, de extra schoenen. De Camino leert je snel dat comfort minder afhankelijk is van spullen dan je dacht. Na dag drie merk je het nauwelijks meer.
Een tip die we pas laat leerden: zet je navigatie op een offline kaart voor je vertrekt. Wij verloren op een bospad in Galicië het signaal en reden een halfuur in de verkeerde richting voor we het doorhadden. De weg terug was steiler dan de weg erheen. Niet dramatisch, wel irritant.
Wat je onthoudt als je terugkomt
Er is een moment, ergens op de laatste dag voor Santiago, dat het klikt. Je rijdt een smal pad door een eucalyptusbos — die bossen zijn overal in Galicië, vochtig en geurig en een beetje vreemd — en je hoort alleen je banden op de natte aarde en de wind die door de bomen gaat. Geen verkeer. Geen andere mensen. Even niets.
Dat is het moment dat je onthoudt. Niet de aankomst in Santiago, niet de kathedraal, niet het stempel in je paspoort. Het zijn de tussenstukken die blijven hangen. De mislukte afslag die uitkwam op een verlaten boerderij. De lokale man die ons wees op een shortcut die op geen enkele kaart stond. De avond in een klein dorp waar de herbergier ons een glas wijn gaf en vroeg waar we vandaan kwamen, en vervolgens een halfuur vertelde over zijn eigen fietsroutes door de omgeving.
De Camino is voor wandelaars een spirituele tocht. Voor ons is het dat ook, maar dan op een andere manier. Het ritme van rijden — de inspanning, de concentratie, de tachovrijheid van een dag zonder agenda — dat is ons meditatief moment. Je kunt niet aan iets anders denken als je een technische afdaling rijdt. Dat is de luxe van off-road rijden: het dwingt je in het nu.
Wat je meeneemt naar huis is moeilijker te omschrijven. Een soort reset, misschien. Het besef dat je met minder toe kunt dan je dacht. Dat een dag zonder wifi prima werkt. Dat je benen meer aankunnen dan je hoofd gelooft. En dat een route die al eeuwen bestaat, nog steeds iets nieuws kan bieden als je hem rijdt in plaats van loopt.
Tot slot
De Camino de Santiago op de ATB is geen voor iedereen weggelegd avontuur — maar dat is ook niet de bedoeling. Het vraagt voorbereiding, de juiste fiets, de bereidheid om nat en moe te worden en toch door te rijden. Maar als je dat aankunt, geeft hij je iets terug dat moeilijk te vangen is in woorden.
Kies je variant zorgvuldig. Pak licht. Rijd langzamer dan je denkt te moeten. En laat de navigatieapp niet je enige houvast zijn.
De weg bestaat al honderden jaren. Hij weet wel waar hij naartoe gaat.
